Günün Ayet ve Hadisi

  • Hazreti Fatıma (s.a): "Ey Ebu'l-Hasan! Senin karşılayamayacağın şeyi senden istemekten Allah'a haya ederim."

0
0
0
s2smodern
  • Soru: İçeriği görmek için tıklayın.

  • Kısa Cevap:

    Din ile kültürün arasındaki ilişkinin anlaşılabilmesi için dinin ve kültürün mahiyet, hedef ve işleyişini tam olarak bilinmesi gerekir. Yani her birini oluşturan temel yapısı, konusu, hedefi ve içeriği incelendiğinde bu iki kavramın birbirine ne kadar yakın veya uzak olduğu daha rahat anlaşılır.

  • Ayrıntılı Cevap:

    Din lügatte ceza, itaat, adet, hüküm gibi çeşitli manalara gelmektedir. Bu manaların içinde din, Kur'an'da -tefsir ve lügat kitaplarının söylediğine göre- genelde itaat ve ceza manasında, bazen de borç, hesap ve hüküm manalarında kullanılmıştır.

    Rağib-i İsfahani, dinin terim olarak şeriat manasında olduğunu söylerken Fazıl Miktat tarikat ve şeriat yani yol ve kanun manalarına geldiğini söylemektedir. Bundan maksat Peygamber tarafından iblağ edilen ve bağlılarını uymaya davet ettiği ilahi kanunlardır. Bu, dinin genel manasıdır ve Peygamberler tarafından tebliğ edilen ilahi kanunların tümünü içermektedir.

    “Kültür”, sosyolojinin en genel ve en kapsamlı kavramlarından birisidir. Onu çeşitli tanımları vardır. Lügatte edep, ilim ve marifet manalarına gelmiştir.

    Sosyoloji terimi olarak ilim, edep, gelenek, her toplum ve milletin benimsediği örf, adap ve gelenekler gibi bir milletin bağlı olduğu adet olmuş işlerdir.

    Acaba dinle kültür arasında bir ilişki var mı? Varsa bu ikisi aynı şey midir? Acaba din her toplum ve milletin kültürünün bir parçası mıdır yoksa din kendisi mi kültürü meydana getirir? Kültürün çeşitli ve farklı tariflerini göz önüne aldığımızda konunun tartışmalı olduğunu göreceğiz.

    Kimilerine göre dinle kültür kavramları arasında her hangi bir ilişki yoktur; zira kültür toplumsal bir kalıntı ve mirastır ve milli yönü vardır. Toplumun tabii ve tedrici tekâmülü sonucu ortaya çıkar. Doğal ve bölgesel şartlar kültürlerin farklılığında etkilidirler. Başka bir deyişle toplumun doğal, bölgesel ve belki de tarihi şartlarda ortaya çıkardığı ve insanlara sunduğu şeye kültür denir. Ama din toplumun mirası olmadığı gibi insanların da ortaya çıkardığı bir şey değildir. Kelamcılara göre din ilahi bir kurumdur. Kültürden ayrıdır, ama onunla uyumludur.

    Bazı uzmanlara göre de din ve kültürü birbirinden ayırmak zordur; çünkü dinin birçok mesajı kültürün de mesajıdır. Din eğer ahlak ve akideden bahsediyorsa kültürün de ruhu budur. Eğer adap kültürün bir parçası ise din de adaptan bahseder.

    Ancak burada yukarıdaki açıklamalara ek olacak ve meseleye temelden girecek birkaç noktaya değinerek konuya açıklık kazandırmak gerekir.

    Din kavramı farklı boyutları ile ele alınan bir konudur ve kapsayıcı bir tanım sunmak oldukça zordur. Eğer dini bir yaşam şekli ifadesi ile açıklarsak burada ister semavi, ister beşeri, ister materyalist ve ister manevilik akımları arasında hiçbir fark gözetilemez. Çünkü yaşam şekli açıklaması çok genel bir manadır ve toplumlar, düşünceler, akımlar ve hatta bireyler arasında değişkenlik gösteren bir durumdur ve yine kişisel ölçü ve mizan üzere kuruludur.

    Eğer din için metafiziksel bir mana katar ve hakim bir gücün iradesi boyutuyla bakarsak burada beşeri ve materyalist düşünceler bu kategoriden çıkar. Çünkü din, varlığı hasebiyle insanın elinde olmayıp tamamen soyut ve mutlak hakim güç tarafından ortaya çıkarılan ve temel esasları, mahiyeti ve hedefi o güç tarafından belirlenir.

    Bu yönüyle din (insanın tabii varlığı-bireysel ve toplumsal bir varlık- da hesaba katılmasıyla) şöyle tanımlanır: “Din, vahiy yolu ve resul aracılığıyla insanın (bireysel ve toplumsal) dünyevi ve uhrevi saadetini sağlamak üzere indirilen inanç, ahlak ve kanunlar bütünüdür.”

    Bu yönüyle din ilah temellidir. Kültür ise insan temellidir. Yani insanın (tabii yönüyle) oluşturduğu bir durumdur.

    Din ile kültür arasında hem benzerlik hem de farklılıklar mevcuttur. Din ile kültür arasındaki benzerlikler şunlardır:

    1. Her ikisi de toplumun düzeni ve gelişmesi amacı güden kavramlardır.
    2. Her ikisi de bağlayıcı kanunlar içerir. (Ancak kültürdeki bağlayıcılık yazılı olmayan kanunlarladır ama dindeki bağlayıcılık tayin edilmiş kanunlar üzerinedir.)
    3. Her ikisi de birbiri üzerinde etkilidir.

    Bunun yanı sıra din ile kültür arasında temel farklılıklar da mevcuttur:

    1. Din ilah menşeli olup varlıksal ve işlevsel anlamda tek bir el tarafından tayin edilir. Kültür ise beşeri bir oluşumdur ve zamana, mekana göre değişim gösterir.
    2. Din için mekan, coğrafya, tarih, adet farklılıkları etkin değildir. Yani dinde var olan kanunlar her toplum için zamansal ve mekânsal açıdan fark etse de aynı şekilde geçerlidir ve farklılık göstermez.
    3. Dinin, kültür üzerindeki etkisi ilahi maslahat ve irade yönündedir. Yani din, geldiği yerdeki kültürü temelden değiştirmez. İlahi maslahatın ve iradenin gerektirdiği durumlarda değişiklik yapar. Ancak ilah tarafından değişime yönelik bir maslahat gözetilmezse kültürdeki yapı aynı kalır. Örneğin; ticaret, alış-veriş şekli her kültürde farklı şekillerde olabilir. Din buna müdahale etmez. Ancak alış-verişin içeriğine yönelik, maslahat-irade denkleminde müdahalede bulunabilir.

    Ancak bunun tersi geçerli değildir. Yani kültür dine müdahalede bulunamaz ve kanunları üzerinde değişim noktasında etkin değildir.

    1. Kültür, bir doğuş, gelişim ve yok olma süreci yaşar. Ancak din, böyle bir durumla karşılaşmaz. Yani dinin varlığı ve devamı insan elinde değildir ve insanın değişimiyle değişmez. Kültür ise insan kaynaklı olduğu için insanın değişim ve gelişimiyle zamanla farklılıklar gösterir ve bir müddet sonra farklı bir yapıya dönüşür.

    ehlibeytsoru.com

    -Dairet-ul Maarif-i Teşeyyü, c.7, Din maddesi

    -Rağib-i İsfahani, Müfredat-ul Elfaz-il Kur'an, s.177, Din maddesi

    -Fazıl Miktat, Şerh-i Bab-ı Hadi Aşer, s.2

    - Dairet-ul Maarif-i Teşeyyü, c.7, Din maddesi

    -Muhammed Muin, Ferheng-i Muin, c.2, Ferheng maddesi

    Seyyid Mustafa Hüseyni Deşti, Mearif ve Maarif, c.8, Ferheng (Kültür) maddesi

0
0
0
s2smodern

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile